|NGHỆ series| Ca sĩ BÙI LAN HƯƠNG: “Hiện tại, không có một nghệ sĩ nào hát live dream pop hay được như khi họ thu”

Chúng tôi đã đợi thật lâu cho một buổi hẹn cùng Bùi Lan Hương. Thật khó cho cô có thể sắp xếp một buổi gặp gỡ như thế này khi lịch học tập ở Singapore vẫn còn đang bận rộn. Và như thông lệ, trước khi phỏng vấn một nghệ sĩ, tôi luôn cố gắng tìm hiểu thật kỹ về nhân vật đó. Thử gõ hai chữ dreampop vào khung tìm kiếm, kết quả mà tôi nhận được chính là Bùi Lan Hương. Dĩ nhiên trên đời chẳng có điều ngẫu nhiên, máy móc càng hiếm thấy, cho nên việc cái tên Bùi Lan Hương gắn liền với dream pop theo cách gần như hoàn toàn độc quyền ở Việt Nam là cả một câu chuyện dài.

Dành cho những ai chưa biết về dream pop. Đây là một thể loại âm nhạc phụ của pop rock và alternative rock, với đặc trưng là những giai điệu ma mị như thầm thì, khiến người nghe như lọt vào một giấc mộng mơ ảo. Một thể loại âm nhạc độc đáo như vậy, lại chưa hề phổ biến thậm chí trên thế giới khiến tôi đã mặc định rằng người theo đuổi nó hẳn phải là một người nghệ sĩ theo đúng cái nghĩa bản nguyên nhất của hai từ này, nghĩa là không hời hợt, nghĩa là không chỉ có thực tài, mà còn có thực tâm. Và Bùi Lan Hương, đích thị là một con người như thế!

Bùi Lan Hương từng chia sẻ đã nghe rất nhiều thể loại nhạc. Trải quá trình sàng lọc và cuối cùng chỉ còn lại jazz và dream pop đọng lại trong tim. Chị có thể chia sẻ nhiều hơn về giai đoạn này, Hương có thử hát các thể loại khác, khi đó được mọi người nhận xét như thế nào?

Mọi người cũng biết tôi đã theo học thính phòng cổ điển được 8 năm, trải qua nhiều ca khúc dân gian Việt Nam, thính phòng. Thật ra thần tượng đầu tiên của tôi là Coldplay. Tôi nghe rất nhiều nhạc của nhóm từ album đầu tiên đến album mới nhất. Nhạc Coldplay có chất rất buồn, giàu tự sự nhất là trong 2,3 album đầu tiên. Chất đó đã ngấm vào người tôi từ lúc nào không biết. Rồi tôi nghe cả Britney Spears, Backstreet Boys, Christina Aguilera. Tôi không phải là người cố chấp trong âm nhạc. Nhưng mình thích không có nghĩa là mình có thể hát và theo đuổi tất cả mọi thứ. Cái gì phù hợp và cảm thấy gần gũi với mình thì mình sẽ theo đuổi


Bùi Lan Hương tốt nghiệp khoa Thính phòng/Opera tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Thực sự thì số người lựa chọn đi theo con đường âm nhạc tạm gọi là “chính chuyên” như chị không nhiều. Có phải chị xuất thân từ gia đình có truyền thống âm nhạc và được định hướng theo con đường này hay không?

Tôi không phải là con nhà nòi. Tôi là người tìm đến âm nhạc chứ âm nhạc không tìm đến tôi. Gia đình họ hàng tôi không có ai học nhạc. Lúc đó tôi rất thèm khát học nhạc nhưng lại không có điều kiện tìm hiểu nhiều thông tin như bây giờ, không biết học ở đâu vì lúc đó cũng không có nhiều trung tâm. Đến 16, 17 tuổi tôi mới được sờ vào phím piano lần đầu tiên. Những năm sau đó tôi đã học tập rất cật lực vì lúc nào tôi cũng nghĩ mình thua kém các bạn vì tiếp xúc âm nhạc quá trễ.


Khi có được học bổng và quyết định sang Singapore học, khi ấy chị hình dung về tương lai của mình như thế nào?

Thực sự quyết định đi Singapore rất liều lĩnh và bấp bênh. Nhiều người nghĩ tại sao tôi phải mất thêm 3 năm nữa để học trong khi tôi hát cũng được, thì tại sao không ở Việt Nam phát triển. Nhưng thực sự tôi nghĩ đây là quyết định sáng suốt nhất trong cuộc đời tôi. Có những quyết định bạn tưởng chừng trong một giây thôi nhưng thực sự thay đổi cuộc đời bạn. Vì thế nên dũng cảm và tiến tới những điều bạn tin rằng sẽ cho bạn cuộc sống tốt đẹp hơn.


Dream pop là thể loại âm nhạc đưa người nghe vào những không gian ma mị, bí ẩn đến ám ảnh. Người nghệ sĩ khi thể hiện dream pop tuy hát như thì thầm nhưng thực tế thì phải có cột hơi thật vững và kỹ thuật chắc. Bùi Lan Hương có thể chia sẻ thêm về điều này.

Tôi muốn chia sẻ điều này rất lâu rồi nhưng chưa có dịp. Tôi muốn càng nhiều người biết hơn về điều này càng tốt. Thực sự hát nhạc điện tử cần sự hỗ trợ của một dàn âm thanh thật tốt. Đặc biệt khi hát dream pop cần một cái mic bắt được dải âm tần rất rộng, từ trầm đến cao. Hát live dream pop thật sự là một thử thách không chỉ với tôi, thậm chí rất nhiều nghệ sĩ trên thế giới vẫn rất vất vả khi thể hiện. Bởi hát dream pop là phải hát theo kiểu nhẹ nhàng, thì thầm tự sự. Mà khi hát thì thầm thì microphone rất khó bắt. Có những nốt sẽ bị mất đi. Do đó khi nghe live cảm giác đôi khi bị hụt hẫng, thiếu thiếu gì đấy. Hiện tại, không có một nghệ sĩ nào hát live dream pop hay được như khi họ thu. Còn nếu hát kiểu phô thì sẽ mất đi tính chất ma mị. Do vậy mà phải hát như kiểu không hát. Nghe thì tưởng rất dễ nhưng thực sự phải cẩn thận khi hát. Khó mà hát được 100% mà chỉ hát được 80% là cảm thấy ưng ý.


Với chất nhạc đặc trưng, liệu rằng khi sáng tác các ca khúc dream pop, người nhạc sĩ có bị giới hạn đề tài, kiểu như chỉ thể hiện những giằng xé đấu tranh nội tại, sự bất cần, mãnh liệt trong tư tưởng hơn là hành động.

Hiện tại tôi chưa cảm thấy bị giới hạn lắm. Sắp tới đây tôi sẽ ra mắt 4 ca khúc mới với đề tài tiệm cận với số đông khán giả và mọi người chưa thế trước đây. Tôi hi vọng mọi người sẽ không còn nói đây là dòng nhạc khó nghe và chỉ dành cho nghệ sĩ. Vấn đề của tôi lúc này là làm sao để viết nhạc bằng tiếng Việt. Vì tôi không quen với điều này.


Hương từng chia sẻ nỗi buồn cũng là một khía cạnh của tâm hồn và cuộc sống, nên cũng cần được phản ánh. Khán giả muốn tìm sự đồng cảm và đồng điệu thì tìm đến dream pop. Nhưng rõ ràng có những tác phẩm âm nhạc mà mình đang vui nghe xong lại buồn, nói chung là mang đến cảm giác tiêu cực và cũng tốn nhiều thời gian để người ta thoát ra khỏi cảm xúc ấy. Hương có nghĩ âm nhạc của mình cũng giống như vậy.

Thực sự tôi cảm thấy mừng vì mọi người đã cảm nhận như vậy. Tôi thừa nhận những ca khúc đã phát hành của tôi rất nặng về mặt nội dung, cả ca từ cũng phải đọc mới hiểu chứ không thuộc kiểu nghe rồi thấm. Về mặt phối khí cũng vậy. Đó là những điều tôi đã làm được và cũng là mục đích của tôi khi phát hành những ca khúc này.

Bỏ qua chuyện về những cảm xúc tiêu cực này, với MV “Sa ngã” trích ra từ album đầu tay “Thiên thần sa ngã”, một lần nữa khán giả lại nhìn thấy một Bùi Lan Hương rất liều lĩnh, mà sự liều lĩnh này lại rất bản năng. Cụ thể là Hương mạnh dạn chọn 1 chủ đề khá tiêu cực là ngoại tình. Thêm vào đó, MV này cũng có những cảnh quay khá táo bạo. Đồng ý rằng đó là điều tồn tại trong cuộc sống và người nghệ sĩ có quyền được phản ánh, nhưng chắc chắn sẽ có những ý kiến khác nhau nếu xét trên góc độ nghệ thuật và góc độ công chúng.

Đối với tôi nếu âm nhạc không nói lên những khía cạnh đặc biệt của cuộc sống thì rất nhàm chán. Nó sẽ chung chung và giống như một nghìn một tỷ những bài đã phát hành. Khi viết “Sa ngã”, tôi nghĩ rõ ràng chuyện này xảy ra quá thường tại sao mọi người không dám viết. Có những điều chúng ta sẽ chỉ có thể lờ đi chứ không có nghĩa là không tồn tại. Tôi nghĩ mọi thứ đều đáng được nói lên và được chia sẻ.Trong MV tôi không có ý ủng hộ cho hành động của người phụ nữ đó. Mục đích của tôi là để những người trải qua chuyện này cảm thấy được sự đồng cảm và chia sẻ, ít nhất học sẽ không nghĩ rằng “chẳng có điều gì nói lên được nỗi lòng của tôi”.

Album “Thiên thần sa ngã” tốn bao lâu để hoàn thành?

Album “Thiên thần sa ngã” được hoàn thành với năng suất khủng khiếp: 8 tháng xong 10 bài hát. Tôi làm gối đầu theo kiểu công nghiệp, Vừa sáng tác xong là mang đi phối, trong khi phối thì phải sáng tác bài hát khác. Có người nói nghệ sĩ phải làm theo “mood” (tâm trạng), nếu không có “mood” thì không làm. Nhưng tôi chưa thấy điều này ở Singapore hay  những người đã làm việc cùng tôi. Họ làm việc như công chức vậy, đến giờ ngồi vào máy, đàn và làm nhạc. Họ tập trung 100% mỗi ngày để làm việc chuyên nghiệp và không để bản thân mình mắc bệnh nghệ sĩ. “Work as artist. Don’t behave as artist” – đó là câu mà tôi luôn luôn nhớ: làm việc như một nghệ sĩ chứ đừng tỏ ra mình là một nghệ sĩ. Đó là cách làm việc của tôi.

Nhìn lại chặng đường theo đuổi dream pop của Bùi Lan Hương từ khi bắt đầu, có cảm giác như chị là một con người theo chủ nghĩa “nghệ thuật vị nghệ thuật”, tức là nghệ thuật thoát khỏi mọi áp đặt và chỉ phục vụ cho chính nghệ thuật.

Đúng như vậy. Trong album đầu tiên tôi làm mà hoàn toàn không nghĩ đến phải vào bảng xếp hạng hay phải được như ai cả. Tôi chỉ nghĩ trước tiên phải cho hay đã. Tới đây, sau khi đã thỏa mãn được những điều mình yêu thích, tôi sẽ phát hành những sản phẩm cũng là dream pop, nhưng sẽ dễ tiếp cận khán giả hơn. Mọi thứ phải cân bằng giữa kinh tế và nghệ thuật, người nghệ sĩ có thể làm 1, 2 sản phẩm cho mình nhưng sau đó vẫn phải phục vụ số đông.

Trong quá trình sáng tác và thể hiện ca khúc, chị có chịu áp lực từ việc không lặp lại chính mình, hay mô phỏng theo một nghệ sĩ khác. Khi ấy, chị thỏa hiệp với cảm xúc của mình như thế nào?

Có một điều khá kỳ lạ là khi tôi hát, cái quãng giọng của tôi tự nhiên nó như thế chứ không hề chỉnh gì cả. Trong các ca khúc việc sử dụng âm thanh điện tử rất phổ biến, Trong nhạc dream pop sự dreamy đã vô tình khiến những tác phẩm của tôi bị so sánh với Lana Del Rey. Đương nhiên tôi rất thần tượng cô ấy. Nhưng nếu thật sự nghe kỹ những bài hát của tôi, bạn sẽ cảm nhận được chất gothic rock ở trong đó nhiều hơn. Bởi vì tôi rất thích nghe Adam Levinge, Coldplay. Nếu nói thật ra thì nhạc của tôi giống Colplay hơn chứ!

Chị từng tâm sự “những con số sẽ khiến người làm nghệ thuật chùn chân”. Vậy có bao giờ những con số làm chị chùn chân chưa?

Cũng có chứ. Làm sao tôi có thể nói không được vì tôi chỉ là một người bình thường làm nghệ thuật thôi. Tôi phải tìm cách cân bằng để có thể theo đuổi nghệ thuật. Tôi mong khán giả không nhìn lượt view hay lượt tương tác để đánh giá một tác phẩm. Bởi vì thời đại số này thì mọi chuyện đều có thể xử lý. Vậy nên hãy nghe và cảm nhận âm nhạc bằng trái tim.

Trong tương lai Bùi Lan Hương sẽ phát hành một sản phẩm nhạc jazz như đúng chuyên ngành của mình chứ?

Nhạc jazz là tương lai lâu dài của tôi sau năm 35 tuổi. Nhạc jazz càng để lâu càng đằm thắm hơn, giống như ủ rượu vậy. Cho nên tôi không vội vàng gì. Hơn nữa hiện tại tôi đang tập trung vào dream pop. Có lẽ tôi nên tập trung vào một hướng đi hơn là tham lam quá.

Mer

Executive Producer | JESS LAM
Creative Director | JENNIFER RAVOLET
Content Manager | DOLLAR NGUYEN
Producer | DOLLAR NGUYEN, YUI PHAN
Director of Photography | YUI PHAN
Camera Operator | COLIN WEISS
Video Editor | THU NGUYEN
Designer | ANH TRUONG
Assistant | MER VO
Location Manager | TRAN DAO

Guest: Ca sĩ BÙI LAN HƯƠNG

Special thanks to: N.E.O DungTran for suppoting

Mọi ý kiến đóng góp về bài viết xin gửi về địa chỉ: news@xonefm.com.
Và đừng quên lắng nghe các chương trình thú vị của Xone Radio trên App.

Leave a Comment